Onderzoek met en voor de maatschappij

De invulling van de vier impactdomeinen is grotendeels gebaseerd op maatschappelijke uitdagingen: in relatie tot gezondheid en zorg, het klimaat, gerelateerd aan veiligheid en aan de wereldwijde vraag naar chips.

Health

Het zorgaanbod neemt toe door complexere behandelingen en vergrijzing en het tekort aan zorgprofessionals loopt op: zonder veranderingen komt de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg onder druk te staan. Het programma Ziekenhuis van de Toekomst is de langetermijnvisie op hoe medisch specialistische zorg anders kan worden georganiseerd. Het is de gezamenlijke ambitie van ons TechMed Center met het Medisch Spectrum Twente (MST), zorgaanbieder FME en Twente Board en gaat om een arbeidsbesparing in de medisch specialistische zorg dankzij de inzet van medische technologie. Ziekenhuis van de Toekomst is een living lab, incubator én implementatieplatform waar technologieën worden getest, gevalideerd en direct in de praktijk gebracht.

Er gebeurde veel in en rondom het health-domein. In 2025:

  • Startte het project Zorg Innovatie Plein: een project om de zorg voor mensen met een chronische aandoening toekomstbestendig te maken door technologische innovaties. Dit gebeurt binnen Twente en in samenwerking met de regio Salland via het Deventer Ziekenhuis, met de UT als penvoerder.

  • Zijn we als partner in het 4TU.Health center verbonden met het netwerk Samenwerkende Topklinische Ziekenhuizen (STZ). Hier werken we aan transformatie van de zorg door praktijkervaring te combineren met wetenschappelijke kennis en technologische vernieuwing.

  • Tekenden we een vernieuwde samenwerkingsovereenkomst met het MST. Vanuit pijlers grensverleggend wetenschappelijk onderzoek, vernieuwend onderwijs & opleiding en versnellen van innovatie in de zorg zullen onderzoekslijnen worden ontwikkeld met mogelijkheden voor extra financiering en nieuwe promovendi en postdocs.

  • Opende een vestiging van het Leidse Centre for Human Drug Research (CHDR) in het MST. Men richt zich in het onderzoekscluster CHDR, MST en UT op de ontwikkeling van therapeutische interventies.

  • Bracht een bezoek van Universiteit van Waterloo wederzijdse inspiratie. Tijdens het jaarlijkse TechMed Event werd onder andere het CareNext-initiatief toegelicht net als de ontwikkeling van een toekomstig ziekenhuis op hun campus.

Climate

Onze planeet staat onder druk door toedoen van de mens, wat nu al tot onomkeerbare gevolgen heeft geleid. Om de gevolgen van klimaatverandering te keren is een maatschappelijke transitie nodig. Universiteiten spelen daarbij een essentiële rol. De visie van het Climate Center is om een levendige community te creëren die de overgang naar een koolstofarme samenleving vergemakkelijkt door transdisciplinaire oplossingen voor klimaatverandering te bevorderen. De succesvolle aanvraag om een zogenaamde KIN Hub te gaan opereren, betekent dat de UT in 2026 een van de vijf pilot locaties wordt. In hubs zullen kennisinstellingen en partners verkennen hoe transitiegericht en transformatief werken structureel kan worden verankerd in de manier van werken en onderzoek doen om zo de regionale transitiecapaciteit te versterken.

Als UT zetten we ons wetenschappelijk in voor het klimaat in brede zin van het woord. Een greep uit de resultaten. In 2025:

  • Werd opschaling van Twente’s bottom-up benadering van energiemanagement voor een duurzame toekomst mogelijk. Dankzij financiering van NWO voor UTOPYS wordt de grootste digital twin voor energiesystemen realiteit, een samenwerking met onder andere 4TU.Energy. Onderzoekers kunnen door simulatie nieuwe theorieën en methoden onderzoeken voor het modelleren, beheersen, optimaliseren en ontwerpen van de complexe energiesystemen van de toekomst.

  • Vond de derde jaarlijkse Münster-Stanford-Twente (MUST) Winter Battery School plaats waarmee ons Euregionale energiecluster werd versterkt. Ook werd gestart met de doorontwikkeling van batterijsystemen. Met de Groeifonds subsidie voor het SLDBatt consortium kunnen wetenschappers technologieën verbeteren om bijvoorbeeld netcongestie te voorkomen, of de Nederlandse industrie te verduurzamen.

  • Droegen we bij aan de toekomst van elektrisch vliegen. Een partnerschap werd getekend met Elysian Aircraft, dat een volledig batterij-elektrisch vliegtuig ontwerpt voor 90 passagiers dat 800+ km kan vliegen. UT ontwierp het pakket en modules die in het vliegtuigframe zijn geïntegreerd.

  • Bracht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) een rapport uit over onder andere de sociale gevolgen van klimaatverandering en het Nederlandse adaptatiebeleid en het belang van maatschappelijke veerkracht. Suzanne Hulscher (faculteit ET en raadslid van WRR) leverde een belangrijk bijdrage.

Opening UT Fieldlab

In 2025 opende het UT Fieldlab: een openlucht laboratorium voor onderzoek, innovatie en onderwijs, waarin experimenten centraal staan en de ontwikkeling van nieuwe vaardigheden wordt ondersteund. Door samenwerking met lokale gemeenschappen en industriële partners is dit lab verbonden met de wereld om ons heen. Het laboratorium huisvest meer dan 15 transdisciplinaire experimenten.

Met de ondertekening van het manifest Duurzaam denken, duurzaam doen in 2025 committeren we ons aan de klimaattransitie in de academische wereld.

Safety & Security

Het impact domein Safety & Security kent drie perspectieven: maatschappelijk, fysiek en digitaal.

Aan de maatschappelijke kant van veiligheid geven we bijvoorbeeld invulling met het Centrum voor Veiligheid en Digitalisering. Dit is een netwerkorganisatie in Apeldoorn waarmee we kennis- en innovatieprogramma’s organiseren om grote en complexe vraagstukken rond digitalisering en veiligheid voor ondernemers, burgers en overheden behapbaar en hanteerbaar te maken. Een specifiek voorbeeld is het onderzoek naar etnisch profileren bij de politie. Dit resulteerde in een training die inmiddels breed wordt ingezet in Nederland, België en delen van Duitsland. In Nederland hebben meer dan 25.000 politiemensen de aanpak doorlopen. In 2023 ontving het programma al de Europol Excellence Award in Innovation als erkenning voor de vernieuwende bijdrage aan professioneel politiewerk en maatschappelijke veiligheid.

Uit fysiek perspectief gaat het bijvoorbeeld om defensie. In het afgelopen jaar is in de regio de defensieportefeuille geconsolideerd en gepositioneerd, met een duidelijke focus op strategische thema’s en ecosysteemontwikkeling. In nauwe samenwerking met regionale partners zoals Twente Board en Oost NL zijn proposities uitgewerkt en succesvol ingebed in bredere nationale en internationale defensiecontexten.

Binnen het perspectief digitaal is in 2025 Polaris, een groot academisch-industrieconsortium, van start gegaan. Het Groeifonds financiert dit project waar wetenschappers op het gebied van radar, MRI, communicatie-IC's, koeltechnologie en materiaalkunde samenwerken. Deze samenwerking zal leiden tot innovatieve technologie voor radicaal geïntegreerde systemen, met een enorm potentieel voor nieuwe toepassingsgebieden. Het gaat om het ontwikkelen van de volgende generatie van sterk geïntegreerde RF-technologie (radiofrequentie) en IC-technologie (geïntegreerde schakel technologie; (micro) chips). Deze bieden een breed palet aan (nieuwe) toepassingsgebieden die bovendien de Nederlandse economie een impuls kunnen geven en leiden tot nieuwe start-ups en scale-ups.

Chip Technology

Twente groeit steeds meer uit tot een centrum voor fotonica en halfgeleiders en wil via de ontwikkeling van chips een bijdrage leveren aan de Europese productie. Investeren in chiptechnologieën helpt de EU bij het realiseren van de ambitie om voor chips minder afhankelijk te worden van Azië en de VS. In 2024 stelde het Rijk middelen beschikbaar om chipmachinefabrikant ASML in Nederland te houden. Een belangrijke opgave hiervoor is het zorgen voor voldoende opgeleid personeel, op alle vlakken van het productieproces. Het hiervoor ingestoken programma versterkingsplan microchiptech-talent (Beethoven) werd al genoemd. Twente speelt hierin een belangrijk rol: via het netwerk aan bedrijven die toeleverancier zijn van ASML en via de UT als opleider van studenten voor de sector. Chiptechnologie is ook een van de prioritaire thema’s in de strategie van Twente Board.

In 2025 zetten we met onder andere MESA+ en het NanoLab vervolgstappen in de ontwikkeling van New Origin. New Origin is een chipfoundry die Silicium Nitride (SiN) fotonische chips gaat produceren. Verder heeft Demcon getekend voor een samenwerking met de UT en TNO om de laag-energiemodulatie van deze chips te versnellen. Deze geavanceerde chips zijn in staat goedkopere, snellere en energiezuinigere apparaten te creëren, waardoor eerdere ziekte-diagnostiek, veilige zelfrijdende voertuigen en efficiëntere datacommunicatie mogelijk worden. Door expertise te bundelen, zullen we samen vooruitgang boeken in de technologie van fotonische chips. Het onderzoek wordt deels mogelijk gemaakt door het Groeifonds-project PhotonDelta. New Origin is gekoppeld aan het ChipNL-projectvoorstel uit het rapport Wennink ‘Wereldklasse ecosysteem met hoog-volume productiecapaciteit van fotonische chips’.

Samenwerking

De onderzoekssamenwerking met de Vrije Universiteit in Amsterdam is opgebouwd uit drie impactcoalities: Responsible Societies (circulaire economie, energie neutrale ontwikkeling, klimaatverandering), Secure Societies (crisismanagement, polarisatie en ondermijning, veerkracht en veiligheid) en Smart Societies (duurzame samenleving). In 2025 heeft de stuurgroep Alliantie VU-UT 14 nieuwe voorstellen voor gezamenlijk onderzoek gehonoreerd met een financiële startimpuls voor onderzoek binnen deze coalities. Aansluitend op de speerpunten van beide universiteiten is het Health-domein gestart. Eerder gehonoreerde projecten hebben al mooie resultaten opgeleverd.

URRRRRban

Prachtig nieuws eind 2025 is de toekenning van M€ 3,1 financiering voor het URRRRRban-project, geleid door Mascha van der Voort en Cristina Zaga (faculteit ET). Dit is een samenwerking waarin vier gemeenten, achttien wetenschappelijke experts van vijf universiteiten en vier hogescholen, zestien maatschappelijke partners en 23 complementaire experts werken aan casussen. ‘Gezonde, veilige en aantrekkelijke woonomgevingen in Enschede’ is één van de casussen, naast twee in Amsterdam, een in Rotterdam en een in Amersfoort.

Europa en de Europese samenwerking zijn belangrijk voor het uitvoeren van onze vier kerntaken. De nieuwe netwerkomgeving ECIU Research Labs verbindt de wetenschappers bij de verschillende universiteiten en is een plek waar gezamenlijke onderzoeksideeën en internationale voorstelontwikkeling worden gestimuleerd. Dit ecosysteem werd verder versterkt door het ECIU Seed Programme, waarvan aan de UT in 2025 in totaal zes netwerk- en capaciteitsopbouwprojecten voor onderzoek en innovatie zijn gefinancierd. De UT was coördinator en partner in verschillende projectvoorstellen gericht op Europese universiteitsallianties, waaronder METIS, EIT HEI, Horizon Europe en Erasmus.